Home  Albert  News  Purchase  Gallery  Contact  Writings  Links

2011 06 07

~ Poppenspelers op de Dam ~

 


Jan Klaassen met zijn Katrijn  

 

 

 

 


~ 1947

                 In 1893 kreeg Janus Cabalt vergunning om zijn poppenkast te vertonen op de Dam, waar hij tot 1935 speelde met zijn Jan Klaassen en Katrijn. Daarna stonden van Hemert en Roebersen er. En van 1950 tot 1980 speelde Daan Kersbergen, een Cabaltnazaat van moeders kant, met zijn Teatro Cabalzi op de Dam. Hierna nam Wim Kerkhove der stand over tot het jaar 2000 en toen belde deze Misha Kluft met de vraag of hij hem op wilde volgen als Poppenspeler van de Dam. In 2008, doordat Misha al langere tijd ziek was besloot hij, na veel wikken en wegen, er helemaal mee te stoppen. Sinds 2009 zoekt Wim Kerkhove een nieuwe Poppenspeler van de Dam.
 

(leer veel meer over Jan Klaassen bij Pantijn ~ de Kerkhove Poppenkast van Amsterdam sinds 1976)

links ~ Wim Kerkhove kijkt naar poppenkastvoorstelling van de kleine Misha Kluft (1982)

      
links ~ Wim Kerkhove; rechts ~ Misha Kluft

                 De Nederlandse Wikipedia verteld ons dat Jan Klaassen is met zijn vrouw Katrijn de vaste hoofdpersoon in de verhalen die in de kast worden opgevoerd. Jan betrekt het publiek vaak bij het spel. Zo zal hij hen vragen op een bepaald voorwerp te letten en hem te roepen als er wat mee gebeurt. Dat dit fout afloopt staat bij voorbaat al vast. Toch komen al zijn avonturen tot een goed eind.
                 "Jan Klaassen is een dommig personage met een gouden hart. Hij bracht het zelfs tot romanfiguur in het werk van de schrijver Cor Ria Leeman als een soort kinderversie van Tijl Uilenspiegel.
                 "Volgens het Amsterdams Gemeentearchief zijn de poppenkastfiguren gebaseerd op twee oud inwoners van de Jordaan, Jan Klaassen en Katrijn Pieters. Zij waren in 1686 in de Nieuwe Kerk getrouwd. Catharina woonde in de Tuinstraat, Jan in de Anjelierstraat. Zíj dronk, en híj hield niet van hard werken. Jan Klaassen begon een poppenkast en vermaakte boeren, burgers en buitenlui met de uitbeelding van zijn huwelijksleven waaraan nogal iets ontbrak! Hun huwelijk kende echter zoveel wantoestanden, dat de kerkenraad van de Amsterdamse hervormde gemeente op 21 januari 1706 besloot het stel ter verantwoording te roepen, zoals te lezen staat in de protocollen." (maar toch denken sommigen anders)

                 Volgens Pantijn zou men kunnen zeggen dat Jan Klaassen familiebanden had met de hoofdpoppen van het volkspoppentheater van een groot aantal landen van Europa: met Polichinelle, met Don Christoval Pulichinela uit Spanje en Portugal, met Petroesjka uit Rusland, met Kasperle, Kasper (soms Putschenelle genoemd) en Kasparek respectievelijk uit Oostenrijk, Duitsland en Tsjechoslowakije (Tsjechië en Slowakije) en tenslotte met Punch uit Engeland die trouwens ook in Amerika een dominerende plaats op het poppentoneel innam.
                 De stamvader van dit bonte gezelschap is Pulcinella, afkomstig uit Napels. Hij is een personage uit de Commedia dell'arte, een Italiaanse toneelvorm die in de 16e eeuw ontstond en die berust op improvisatie rond vaste types.

                 Ondanks alles is het oude ronzebonsie nooit geheel uit het straatbeeld verdwenen. Er bleven spelers die de traditie in stand hielden. In Utrecht trad nog lang de befaamde familie Hofman op, waarvan meerdere telgen poppenspelers waren. In Rotterdam stond Gerard Remmerts met zijn kast. Diens zoon, Gerard jr., volgde hem op en reisde met zijn poppenkast het land door.

kijk ook bij het poppenspel museum

                

_________________________________

Ik heb Misha Kluft z'n poppenkast nog op de Dam gezien. Na zoveel jaren heeft hij nooit de traditie omgegooid door de 'modernisering' van de stamoude verhalen. Zijn manser wist haar vak en nadat ik een grote munt in het bakje had gedaan stoorde mij niet weer. Ik had een praatje met Misha na de voorstelling en hij had mij in de gaten gehad door zijn gluurgaatje.
"Je stond echt te genieten." zei hij.
Zoals ik Misha z'n Jan wel heb horen zeggen, zeg ik nu ook aan al de poppenspelers van de Dam: "Dank u wel beleefd!"
_________________________________

Trudy Admiraal (8 april 2009) in de echo van je buurt:
                 Met pijn in zijn hart neemt poppenspeler Misha Kluft (31) afscheid van de Dam. Hij is ziek en houdt het niet vol. Komt er na 116 jaar een eind aan de poppenkast op de Dam? Kluft: 'Ik hoop dat ik een opvolger vind die de traditie kan voortzetten. Dit is het mooiste beroep dat er is.'